Hebben koeien een pink?

• De leerlingen herkennen en benoemen de verschillende fases in de levenscyclus van een koe.
• De leerlingen benoemen de belangrijkste uiterlijke kenmerken van een koe.
• De leerlingen respecteren tijdens de rondleiding en de klusjes een aantal elementaire veiligheidsregels.

AUTHENTIEKE CONTEXT
Op de eerste boerderijschooldag is het belangrijk om de kinderen wegwijs te maken op de boerderij.
Geef een korte rondleiding waarbij volgende zaken aan bod komen.

1.1 Veiligheid

Het is belangrijk dat de kinderen duidelijk weten dat koeien geen agressieve dieren zijn, maar door hun grootte en kracht ook niet als huisdieren behandeld kunnen worden.  Een aantal afspraken worden hier gemaakt.

Laat de kinderen zeker hun angsten uitspreken.  Meestal zijn die angsten na een aantal boerderijweken weggeëbd. Dan kun je hen herinneren aan hun verhoogde durf.

Eventueel kan deze eerste kennismaking gebeuren, terwijl de koeien naar de wei geleid worden.

1.2 Uiterlijke kenmerken van een koe

DENK -EN DOEVRAGEN

Zoek een rustige koe op en sta nu even stil bij de uiterlijke kenmerken.

1. de ruglijn                                        2. de schoft

3. de horens                                      4. de snuit

5. de halskwab of kossem             6. de gespleten hoef

7. de uier                                           8. de tepels of spenen

9. de kwaststaart

OGEN

- Waar staan onze ogen op ons hoofd? (vooraan)
- Waar staan de ogen van een koe? (zijdelings)

- Stel dat onze ogen zijdelings op ons hoofd zouden staan, wat zou dan het voordeel zijn ? (De ogen van een koe staan zijdelings zodat ze goed de omgeving kunnen waarnemen en vijanden kunnen zien.)

HOORNS
- Hebben zowel mannetjes als vrouwtjes hoorns? (ja)
- Waarom zouden ze hoorns hebben? (om zich te verdedigen tegen vijanden)

Nu hebben de koeien die verdediging niet meer nodig. Om te voorkomen dat ze elkaar zouden verwonden zorgt men ervoor dat de hoorns niet meer groeien.  De kalveren worden eerst lichtjes verdoofd en dan worden de hoorns met een onthoorner verbrand.

HOEVEN

- Kijk eens naar de hoeven. Wat zie je? (2 tenen)
Een koe is dus een hoefdier. Ze heeft gespleten hoeven.

UIER

- Waarvoor dient de uier? (deze zorgt in de eerste plaats voor het zogen van de kalveren, voor de mens dient die voor de melkproductie)

- De koe is dus een zoogdier.  Kan je nog dieren opnoemen die zoogdieren zijn? (kat, varken, geit, leeuw, hond, paard…)
- Wat zijn zoogdieren eigenlijk? (Het zijn dieren die hun jongen laten zogen, melk geven.)

- Wat zou er dus gebeuren als de koe geen kalveren zou krijgen ? (Dan zou ze ook geen melk geven.)
- Hoeveel keer wordt een koe per dag gemolken? (2 keer)
- Hoeveel liter geeft een koe gemiddeld per dag? (30 liter)

STAART
- Waarvoor zou de koe haar staart gebruiken? (om vliegen weg te slaan)

1.3. Levenscyclus van een koe

Maak tenslotte een tochtje langs een aantal koeien van verschillende leeftijd.

KALF

- Hoe lang is een koe drachtig ? (9 maanden)
- Hoe heet het jong van een koe? (een kalf)
Een kalfje weegt 40 kilo bij de geboorte en kan al na enkele uren lopen.
- Wanneer kan een baby ongeveer lopen? (na 1 jaar)
Er is dus een groot verschil tussen de levenscyclus van de koe en die van de mens.

PINK

Wanneer een kalf 1 jaar oud is, wordt het een pink genoemd. Een pink kan drachtig worden als ze 12 à 18 maanden oud is en 300 kg weegt.

VAARS
Wanneer de pink drachtig is, wordt ze een vaars genoemd. Een vaars is dus een jonge koe, die voor het eerst gekalfd heeft. Een vaars weegt ongeveer 440 kg.

Ongeveer 60 dagen nadat een koe een kalf heeft gekregen, kan de koe opnieuw gedekt of geïnsemineerd worden.

KOE

Wanneer de vaars gekalfd heeft, heet ze officieel een koe. Een koe weegt ongeveer 600 kg.
- Na hoeveel jaar wordt een ‘koe’ dus een koe genoemd? (na minstens 2 jaar)
- Wanneer zou een koe met pensioen gaan? (rond 10 à 15 jaar wordt ze echt oud)
Vaak wordt een koe geslacht als ze ongeveer 6 jaar is, omdat ze niet zoveel meer opbrengt voor de boerderij.