Schrik-draad

• De leerlingen kunnen (a.d.h.v. een aantal gegevens over de stroomkring) de werking van een  geladen prikkeldraadversperring verwoorden.
• De leerlingen kunnen (a.d.h.v. gegevens over geleiders en isolatoren) aangeven hoe ze prikkeldraad op een veilige manier kunnen hanteren.
• De leerlingen kunnen de werking van de prikkeldraadversperring koppelen aan historische oorlogsvoering.
• (De kinderen kunnen de omtrek van de weide(n), die aan het schrikdraadapparaat aangesloten is, opmeten.)

AUTHENTIEKE CONTEXT

Voor deze activiteit zoeken we de weide op. 

Geen nood als dat toch even stappen is.  In principe kunnen aan deze les ook de klusjes gehangen worden.

- Hoe heten we dit ? (prikkeldraad of schrikdraad)

- Waarvoor wordt dit gebruikt ? (Schrikdraad wordt gebruikt om de koeien binnen de weide te houden.  Anders zouden ze wel eens op verkenning gaan… naar plekjes waar lekker eten te vinden is, bijv. op omliggende velden.)

- Hoe ziet de prikkeldraad eruit ? (Meestal is dat een dubbele, in elkaar gedraaide metalen draad voorzien van twee kort in elkaar gedraaide spiralen met elk twee scherpe punten.)

- Waaruit is prikkeldraad meestal gemaakt ? (Meestal is dat uit metaal gemaakt.  Paardenweiden worden echter meestal afgezet met draad zonder ‘prik’, maar met schrikdraad, die er van buiten als touw uitziet, maar waar de binnenkant ook een aantal metalen draden bevat.  Paarden kunnen nl. bij schrik wild tekeer gaan en recht de prikkeldraad inlopen… en zich op die manier danig verwonden.)

- De prikkeldraad is ongeveer 150 jaar geleden uitgevonden.  Hoe kon men vroeger het vee op de weide houden ? (Uit westernfilms kan men leren dat koeien vroeger door cowboys op paarden in bedwang werden gehouden.  Dat was enkel het geval bij grote weiden en enorm grote groepen koeien.  Kleinere groepen koeien werden meestal in een weide gehouden, die omringd was door een doornen haag.  Geen wonder dat de prikkeldraad ook ‘doornen’ kreeg.)

- Welke voordelen biedt een prikkeldraadversperring in vergelijking met een doornen haag ? (weinig onderhoud, verplaatsbaar,…)

- Prikkeldraad wordt ook wel eens schrikdraad genoemd.  Waar komt die naam vandaan ? (Meestal zit prikkeldraad onder stroom.  Dat betekent dat er elektrische stroom op de metalen draden zit.  Als je die aanraakt, dan krijg je een schok.  Daarvan kun je best wel schrikken…)

DENK- en DOEVRAGEN

ELEKTRISCHE STROOMKRING

- Waar komt die elektrische stroom vandaan ? (Die komt van een schrikdraadapparaat.  Die is aangesloten op het elektriciteitsnet of op een batterij/accu.) 

- Hoe komt die stroom ook in het uiterste hoekje van de weide terecht ? (Via de draden komt die stroom over de volledige versperring terecht en daarna gaat de stroom terug naar het schrikdraadapparaat.  De stroom loopt dus een rondje of een kring.  De elektriciteit blijft echter alleen maar stromen als de kring gesloten is. (STROOMKRING)

- Wat gebeurt er als een koe tegen de schrikdraad gaat aanleunen ? (De koe zorgt ervoor dat de stroom onderbroken wordt.  De stroomkring zou op deze manier dus onderbroken worden, waardoor er geen elektriciteit meer door de draad zou vloeien.  Maar via de poten van de koe gaat de stroom de grond in.  Daar komt de stroom in contact met aardingspalen, die op hun beurt terug in verbinding staan met het schrikapparaat.  De kring is dus gesloten… en de leunende koe krijgt geregeld elektrische schokjes door zijn lijf.  Het leunen zal snel gedaan zijn.)

STROOMSTERKTE EN SPANNING

- Hoe sterk zouden die elektrische schokken nu aanvoelen ? (We willen onze koeien levend houden… die schokken kunnen dus niet te hevig zijn.)

Toon mij het verste puntje van onze weide.  Misschien ligt er zelfs een weide naast of achter die ook onder dezelfde stroomkring zit. 

- Hoever moet onze elektrische stroom reiken ? (Zeer ver. Dat betekent dat onze stroom wel onder een grote druk moet staan.)

GELEIDERS EN ISOLATOREN

- Hoe zouden we nu kunnen weten of onze prikkeldraad onder stroom staat ? (We zouden die wel kunnen aanraken, maar dat doen we beter niet.)

- Zou er stroom op alle draden zitten ? (Dat is niet zeker, maar terug is het niet aangewezen om eventjes te voelen.)

-  Hoe geraken we dan de weide binnen ? (Op bepaalde plaatsen zijn er doorgangen… of beter gezegd hangen er doorgangen.  Dat zijn handvaten die meestal met een veer verbonden zijn met de prikkeldraad.  Die handvaten kun je losklikken.)

- Wat gebeurt er als de stroomkring geopend wordt ? (De stroomkring wordt doorbroken en we kunnen veilig de weide betreden.)

- Hoe komt het nu dat die doorgangen wel veilig vastgenomen mogen worden ? (Een doorgang is gemaakt uit kunststof/plastic.  Daar gaat geen elektriciteit doorheen.  We noemen dat een isolator.)

- Zie je nog materialen die aan de schrikdraad zijn vastgemaakt en die we wel mogen aanraken ? (Palen uit hout of beton/steen.  Ook hout en steen zijn isolatoren.)

Merk hier op dat de stroomdraden meestal via isolatoren (ringisolatoren, afstandshouders) aan de paal zijn vastgemaakt.  Anders zouden de metalen schroeven die door de paal zijn gedreven ook onder elektrische stroom staan.

- Wat mogen we nu wel niet vergeten ? (Uiteraard moeten we achteraf de doorgang terug vastklikken, waardoor de koeien niet ontsnappen en er terug stroom op de schrikdraad zit.)